QUỸ BẢO VỆ VÀ PHÁT TRIỂN RỪNG: TĂNG CƯỜNG KIỂM TRA, GIÁM SÁT VIỆC QUẢN LÝ SỬ DỤNG TIỀN DỊCH VỤ MÔI TRƯỜNG RỪNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÂM ĐỒNG

         Xác định công tác kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng tiền dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, những năm qua công tác thực hiện chính sách chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) trên địa bàn tỉnh luôn được đảm bảo công khai, minh bạch, chi đúng, chi đủ và hiệu quả.

         Căn cứ vào Khoản 1, Điều 72, Nghị định số 156/2018/NĐ-CP ngày 16/11/2018 của Chính phủ. Trong năm 2026, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Lâm Đồng đã xây dựng kế hoạch thành lập Đoàn công tác kiểm tra, giám sát đối với 68 đơn vị sử dụng DVMTR có lưu vực nội tỉnh (cơ sở sản xuất thuỷ điện; cơ sở sản xuất và cung ứng nước sách; cơ sở sản xuất công nghiệp) và các đơn vị chủ rừng là tổ chức (Ban quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng, Vườn quốc gia; Khu Bảo tồn thiên nhiên; Công ty TNHH MTV LN; Tổ chức khác); Cộng đồng dân cư và UBND cấp xã được Nhà nước giao trách nhiệm quản lý bảo vệ trên địa bàn tỉnh. Trong đó, đối với việc kê khai và nộp tiền DVMTR kiểm tra 30 đơn vị; Kiểm tra, giám sát công tác chi trả của các chủ rừng đối với các tổ chức, cá nhân nhận khoán bảo vệ rừng kiểm tra 06 đơn vị; Kiểm tra việc quản lý và sử dụng tiền DVMTR kiểm tra 26 đơn vị; Kiểm tra việc ký kết hợp đồng khoán bảo vệ rừng giữa chủ rừng với đối tượng nhận khoán bảo vệ từng theo đúng quy định tại Nghị định số 168/2016/NĐ-CP kiểm tra 06 đơn vị.

        Đoàn công tác của Quỹ sẽ kiểm tra, giám sát tập trung vào các nội dung: (1) Kiểm tra việc kê khai và nộp tiền dịch vụ môi trường của các tổ chức, cá nhân sử dụng DVMTR theo quy định của pháp luật và theo hợp đồng uỷ thác đã ký với Quỹ; (2) Giám sát công tác chi trả tiền mặt của chủ rừng đến các đối tượng nhận khoán bảo vệ rừng tại một số điểm chi trả của chủ rừng; (3) Kiểm tra việc ký kết hợp đồng khoán bảo vệ rừng giữa chủ rừng với đối tượng nhận khoán bảo vệ rừng theo đúng quy định tại Nghị định số 168/2016/NĐ-CP và các văn bản liên quan; (4) Kiểm tra việc quản lý và sử dụng tiền DVMTR đúng quy định (bao gồm kinh phí quản lý của chủ rừng, kinh phí tự quản lý bảo vệ rừng) phù hợp với phương án, kế hoạch chi trả đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt; (5) Kiểm tra, giám sát tình hình khắc phục các tồn tại, hạn chế, sai sót đã được cơ quan có thẩm quyền và các Đoàn kiểm tra, giám sát của các kỳ trước kết luận, kiến nghị (nếu có). 

(Nhân viên Phòng Kiểm tra – Giám sát kiểm tra hồ sơ cá nhân nhận khoán bảo vệ rừng tại xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng)

          Việc kiểm tra, giám sát để tổng hợp đánh giá nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng tiền DVMTR của các đơn vị chủ rừng đảm bảo đúng quy định, đúng mục đích và có hiệu quả. Qua kiểm tra, giám sát phát hiện những tồn tại, khó khăn, vướng mắc, kịp thời đề xuất cấp thẩm quyền chấn chỉnh, bổ sung hoàn thiện chính sách chi trả tiền DVMTR, nhằm góp phần thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ và phát triển rừng. Đồng thời, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý các sai phạm (nếu có) hoặc kiến nghị sửa đổi bổ sung các văn bản có liên quan phù hợp với tình hình thực tế triển khai trên địa bàn tỉnh.

          Sau sáp nhập, tổng diện tích đất có rừng trên địa bàn tỉnh là 1.112.836,23 ha (gồm diện tích rừng tự nhiên 930.156,36 ha, rừng trồng 182.679,87 ha), tỷ lệ che phủ rừng năm 2025 đạt 45,91% toàn tỉnh. Trong đó diện tích rừng có cung ứng DVMTR là hơn 701.000 ha, chiếm hơn 80% diện tích rừng toàn tỉnh. Tổng số tiền chi trả DVMTR năm 2025 Quỹ đã tạm ứng cho bên cung ứng DVMTR là hơn 374 tỷ đồng với 05 lần tạm ứng trong năm 2025 cho các đối tượng cung ứng DVMTR, gồm: 21 Ban Quản lý rừng phòng hộ; 05 Vườn quốc gia và Khu bảo tồn; 14 Công ty lâm nghiệp; 21 UBND cấp xã; 190 chủ rừng là tổ chức kinh tế khác và 37 chủ rừng là cộng đồng dân cư.

(Nguồn tiền DVMTR là nguồn lực chủ yếu phục vụ công tác bảo vệ, phát triển và quản lý rừng bền vững tại các đơn vị chủ rừng trên địa bàn tỉnh)

          Trong năm 2025 Quỹ đã tổ chức 07 đoàn kiểm tra, giám sát theo kế hoạch được phê duyệt, thực hiện kiểm tra, giám sát 40 đơn vị, trong đó gồm 22 đơn vị sử dụng DVMTR/158 đơn vị sử dụng DVMTR đang hoạt động trên địa và 18 đơn vị cung ứng DVMTR. Các đơn vị được lựa chọn kiểm tra, giám sát năm 2025 bảo đảm trọng tâm, trọng điểm và phù hợp với yêu cầu quản lý trong từng giai đoạn. Qua kiểm tra cho thấy, đối với công tác kê khai hàng quý, lập kế hoạch nộp tiền DVMTR năm 2024, 2025 và bảng tổng hợp nộp tiền DVMTR năm 2024, nhìn chung đa số các đơn vị được kiểm tra đã thực hiện lập và nộp hồ sơ về Quỹ đúng, đầy đủ theo quy định. Kết quả kiểm tra, giám sát thực tế tại các địa phương trên địa bàn tỉnh, cho thấy cơ bản các chủ rừng đã thực hiện việc quản lý, sử dụng tiền DVMTR theo đúng quy định của nhà nước, của tỉnh; đối với các chủ rừng là tổ chức và UBND các xã, việc quản lý, sử dụng tiền DVMTR tại các đơn vị cơ bản đúng quy định, các đơn vị đã lập kế hoạch sử dụng tiền tập trung chi cho các hộ nhận khoán bảo vệ, phát triển rừng và chi cho các hoạt động như: Chi trực tiếp cho người tham gia bảo vệ rừng; chi mua sắm công cụ, dụng cụ phục công tác quản lý, bảo vệ rừng và các hoạt động chung của thôn, bản… đặc biệt các đơn vị đã chi trả kịp thời cho các hộ nhận khoán.

          Bà Nguyễn Thị Hải, Giám đốc Quỹ cho biết: Quỹ có nhiệm vụ rà soát, ký kết hợp đồng uỷ thác, tiếp nhận, quản lý nguồn tiền ủy thác chi trả DVMTR; làm đầu mối giúp cơ quan nhà nước có thẩm quyền tổ chức kiểm tra, giám sát việc quản lý sử dụng kinh phí DVMTR, việc thanh toán tiền cho các hộ nhận khoán bảo vệ rừng của các chủ rừng có khoán bảo vệ rừng; … Trong thời gian tới, Quỹ sẽ tăng cường công tác kiểm tra, giám sát định kỳ trong thực thi chính sách chi trả DVMTR tại các đơn vị chủ rừng; áp dụng công nghệ thông tin trong kiểm tra, giám sát; phối hợp với các cấp, ngành, chính quyền địa phương giải quyết kịp thời những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện chính sách DVMTR tại các chủ rừng. Phối hợp tổ chức tập huấn, hướng dẫn để việc quản lý, sử dụng tiền DVMTR đảm bảo đúng quy định, đúng mục đích và đạt hiệu quả cao góp phần cải thiện sinh kế cho người dân tham gia giữ rừng, đảm bảo nguồn lực cho công tác bảo vệ, phát triển và quản lý rừng bền vững/./

Tác giả: Hoàng Thị Duyên - Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng Tỉnh Lâm Đồng